धनगढी : सुदूरपश्चिम प्रदेशको मौलिक संस्कृति र परम्परासँग जोडिएको महत्त्वपूर्ण पर्व ‘बुढी पोल्ने’ पर्व आज (असोज १ गते) साँझ हर्षोल्लासका साथ मनाइँदैछ। विशेष गरी डोटी क्षेत्र र समग्र सुदूरपश्चिममा असोज सङ्क्रान्ति (भदौ मसान्त वा असोज १ गते) को आज बेलुका राती यो पर्व परम्परागत रूपमा भव्यताका साथ मनाउने गरिन्छ।
डोटेली संस्कृतिमा बुढी पोल्ने परम्परा
डोटेली समाजमा यस पर्वको बेग्लै धार्मिक र सांस्कृतिक महत्त्व रहेको छ। यस दिन यहाँका गाउँघरमा साँझ पर्नसाथ अनौठो किसिमको उत्साह छाउने गर्छ। भाद्र सङ्क्रान्ति (ओल्के सङ्क्रान्ति) का दिन विभिन्न किसिमका काँडाका झाङ, सिस्नु, र बोटबिरुवा जम्मा गरेर खेतका गरा वा चोकमा ठूलो थुप्रो (बुढी) बनाइएको हुन्छ। आज असोज सङ्क्रान्ति (आज) को साँझ घरका प्रत्येक परिवारले आगोको राँको निकालेर ‘बुढी पोल्दैछौँ’ भन्दै गाउँका चौचोक र बाटामा जम्मा पारिएको झाङको थुप्रोमा एकैसाथ आगो लगाउने गरिन्छ।
डोटेली जनविश्वास अनुसार द्वापर युगमा श्रीकृष्णले बालककालमा दूध चुसाउन आएकी राक्षसी पुतनालाई वध गरेको विजयोत्सवका रूपमा यसलाई लिइन्छ। गोकुलका गोठालाहरूले पुतनाको शवलाई जलाएको सम्झनामा सुदूरपश्चिममा आज राती यसलाई ‘बुढी पोल्ने’ पर्वका रूपमा पुर्ख्यौली परम्परादेखि मनाउँदै आइएको जनविश्वास छ।
लुतो फाल्ने र परम्परागत परिकार
डोटी तथा सुदूरपश्चिमका ग्रामीण बस्तीहरूमा आज राती बुढी पोल्ने क्रममा विभिन्न अन्नका बाला तथा काँक्रा पोलेर खाने चलन छ। आगोको राँको निकालेर घर परिक्रमा गराउँदै ‘बुढी पोल्ने’ र वर्षभरि लाग्ने लुतो तथा विभिन्न रोगव्याधीबाट बच्नका लागि सिस्नु लगाउने तथा रोग पन्छाउने चलन रहेको छ। आजको दिन घरहरूमा मीठा परिकारहरू पकाएर खाने र परिवारका सबै सदस्यहरू एक ठाउँमा जम्मा भएर रमाइलो गर्ने परम्परा छ।
सामूहिक देउडा र सांस्कृतिक रौनक
आज राती बुढी पोलेको आगोको राँको वरिपरि जम्मा भएर युवायुवती, वृद्धवृद्धा तथा बालबालिकाहरूले सुदूरपश्चिमाञ्चलको प्रसिद्ध देउडा खेल खेल्ने, स्थानीय फाग र देउडा गीत गाउने गर्छन्। यस पर्वले सुदूरपश्चिमाञ्चलीहरूको सामाजिक सद्भाव, आपसी भाइचारा र मौलिक संस्कृतिको जगेर्ना गर्न महत्त्वपूर्ण भूमिका खेलेको छ। आधुनिकीकरणको प्रभावबीच पनि डोटी लगायत सुदूरपश्चिमका पहाडी तथा तराईका जिल्लाहरूमा आज यो पर्व आफ्नै मौलिकता र उत्साहका साथ जीवन्त रूपमा मनाइँदैछ।
प्रतिक्रिया दिनुहोस्